You Have 1 Item in your Cart. Price is $199

Jak dojechać z ulicy Rakowiecka do ulicy Maklakiewicza 10 ASM Auto Serwis

Ulica Rakowiecka w Warszawie

Ulica Rakowiecka po 1945, po lewej budynek SGH (nr 24)

Siedziba Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (nr 2a)

Sztab Generalny Wojska Polskiego (nr 4a)

Ulica Rakowiecka w jej zachodniej części

Tablica na ścianie budynku przy ul. Rakowieckiej 15 w Warszawie, upamiętniająca mieszkańców okolicznych domów zamordowanych w tym miejscu przez Niemców w czasie powstania warszawskiego

Tablica upamiętniająca walki w czasie powstania warszawskiego na budynku przy ul. Rakowieckiej 28

Tablica upamiętniająca Krystynę Krahelską na ścianie budynku przy ul. Rakowieckiej 57

Tablica ufundowana przez żołnierzy AK w hołdzie torturowanym i zamęczonym w okresie terroru komunistycznego - miejsce pamięci na murze mokotowskiego więzienia

Tablica na budynku przy ul. Rakowieckiej 59 A upamiętniająca odznaczenie w nim przez gen. Stefana Roweckiego "Grota" - Jana Piwnika ps. "Ponury" i Jana Rogowskiego ps. "Czarka" Krzyżami Srebrnymi Orderu Wojennego Virtuti Militari

Rzeźba mamuta przed Muzeum Geologicznym

Ulica Rakowiecka w Warszawie - jedna z głównych ulic warszawskiego Starego Mokotowa, o długości 1560 m, biegnąca w kierunku wschód-zachód, od ul. Puławskiej, przecinając al. Niepodległości do ul. św. Andrzeja Boboli łączącej ul. Wołoską z ul. Batorego. Na odcinku między ul. Puławską i al. Niepodległości ulica jest dwukierunkowa, z 2 pasami ruchu w każdą stronę, natomiast na odcinku między al. Niepodległości a ul. Boboli jest jednokierunkowa (w kierunku wschodnim), dysponując 2 pasami. Na tym odcinku wzdłuż ulicy biegną również tory tramwajowe: jadąc ze Śródmieścia tramwaje skręcają tu z alei Niepodległości w kierunku ul. Wołoskiej. Od strony wschodniej ulicę zamyka wielki kompleks biurowy Europlex.

Historia

Początki i pochodzenie nazwy Ulica Rakowiecka była dawną drogą wsi Mokotów, prowadzącą do wsi Rakowiec i Wyględów. W XVIII wieku biegła wśród pól i ogrodów, została uregulowana około 1850 roku. Później Rakowiec został oddzielony od Rakowieckiej ogródkami działkowymi, a obecnie osiedlem Ekopark.

Pierwsze większe budynki, jakie przy niej wybudowano przed wybuchem I wojny światowej, to:

1897-1900: dom Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności

1900: 20 budynków koszar Lejb-Gwardyjskiego Keksholmskiego Pułku Piechoty i obok cerkiew - obecnie Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego

1904: mokotowskie Więzienie Karne

1910-1914: pierwsze kamienice przy ul. Puławskiej.

Dwudziestolecie międzywojenne

Przy Rakowieckiej w 1924 roku rozpoczęto budowę (po obu stronach al. Niepodległości) gmachów Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i Szkoły Głównej Handlowej (pierwszy jej pawilon oddano do użytku w 1925 roku). Okolica ta intensywnie rozbudowywała się w latach 20. XX wieku: powstały budynki mieszkalne, zarówno wille jak i kamienice. W tym czasie cała Rakowiecka została zabudowana: Państwowy Instytut Geologiczny wprowadził się do nowego budynku w 1930 roku. 1 stycznia 1935 roku otwarto przy Rakowieckiej 61 Dom Pisarzy Towarzystwa Jezusowego.

2 października 1927 roku nastąpiło uruchomienie trakcji tramwajowej, tramwaje linii "3" kursowały na odcinku Puławska-Kielecka (pętla)[1].

II wojna światowa

Kompleks gmachów Sztabu Głównego Wojska Polskiego przy ulicy Rakowieckiej 4 przekształcono w koszary SS - tzw. SS-Stauferkaserne. Więzienie też było wykorzystywane przez okupanta.

Powstanie warszawskie

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00 żołnierze Armii Krajowej uderzyli na niemieckie obiekty również w rejonie ul. Rakowieckiej. M.in. 3 kompania szturmowa "Felka" należąca do I Zgrupowania 4 rejonu, wspólnie z kompanią O-2 należącą do Zgrupowania Pułku Baszta Obwodu V AK "Mokotów" zdobyły budynki SGGW (Rakowiecka 26/30). Zwycięstwo to zostało okupione śmiercią dowódcy 3 kompanii por. rez. art. Feliksa Dąbrowskiego "Bohusza" ("Bochusza"). Oddziały Obwodu V AK "Mokotów" poniosły tego dnia ciężkie straty podczas nieudanych ataków na silnie umocnione niemieckie punkty oporu przy ulicach Rakowieckiej i Puławskiej[2]. Na skutek tej porażki znaczna część oddziałów Obwodu V wycofała się do Lasu Kabackiego. Pięć kompanii pułku "Baszta" pod dowództwem podpułkownika Stanisława Kamińskiego "Daniela" obsadziło natomiast bloki mieszkalne w czworoboku ulic: Odyńca - Goszczyńskiego - Puławskiej - al. Niepodległości[3]. W następnych dniach powstańcom udało się jednak rozszerzyć swój stan posiadania oraz zorganizować silny ośrodek oporu na Górnym Mokotowie, jednak nie udało im się opanować linii ul. Rakowieckiej.

Już w nocy z 1 na 2 sierpnia 1944 roku jednostki SS, policji i Wehrmachtu dopuściły się na Mokotowie szeregu zbrodni wojennych. Wzięci do niewoli powstańcy byli rozstrzeliwani, rannych dobijano. Niemcy nie zważali przy tym na fakt, że żołnierze AK prowadzili walkę w sposób otwarty i posiadali przewidziane prawem oznaki żołnierskie - a więc walczyli zgodnie z konwencją haską[4]. Zamordowano między innymi wszystkich polskich żołnierzy schwytanych podczas ataku na niemieckie punkty oporu przy ul. Rakowieckiej[2].

W momencie wybuchu powstania warszawskiego stacjonował tam 3 batalion zapasowy grenadierów pancernych SS[5], który liczył ok. 600 żołnierzy wspartych kompanią czołgów[6]. 1 sierpnia 1944 roku koszary zostały zaatakowane przez żołnierzy AK z batalionu szturmowego "Odwet II" i grupy artyleryjskiej "Granat"[a] jednak doskonale uzbrojeni i dobrze umocnieni SS-mani zdołali odeprzeć polskie natarcie.

W pierwszych dniach powstania w koszarach Stauferkaserne przy Rakowieckiej 4 Niemcy utworzyli prowizoryczne więzienie - przede wszystkim dla mężczyzn[7], a zarazem punkt zborny dla wypędzanych mieszkańców Warszawy. 2 sierpnia w godzinach porannych SS-mani z garnizonu Stauferkaserne przystąpili do pacyfikacji kwartałów Mokotowa położonych najbliżej koszar przy Rakowieckiej 4. Mieszkańców najbliższych ulic, m.in. ul. Rakowieckiej, wypędzano z domów, po czym wśród bicia i krzyku gnano do Stauferkaserne. Do godziny 20:00 kilkuset cywilów było zmuszonych czekać w deszczu na dziedzińcu koszar. SS-mani oddawali nad ich głowami serie strzałów z broni maszynowej, potęgując w ten sposób nastrój paniki[8][9]. Do uwięzionych Polaków przemówił następnie dowodzący garnizonem Stauferkaserne SS-Obersturmführer Martin Patz[b]. Oświadczył on zgromadzonym, że zostali zatrzymani w charakterze zakładników i jeżeli powstanie nie upadnie w ciągu trzech dni, wszyscy zostaną rozstrzelani. Ponadto zapowiedział, że za każdego Niemca zabitego przez powstańców dokonywane będą egzekucje Polaków[10][11]. Następnie mężczyzn odseparowano od kobiet i dzieci, po czym obie grupy ulokowano w różnych blokach koszarowych. Większość kobiet i dzieci zwolniono wieczorem następnego dnia[9].

Więzienie w Stauferkaserne funkcjonowało mniej więcej do połowy września 1944 roku[5], choć wielu Polaków przetrzymywano w koszarach aż do początków października. Po dłuższym lub krótszym pobycie w Stauferkaserne więźniowie byli zazwyczaj kierowani do obozu przejściowego w Pruszkowie lub innych punktów zbornych utworzonych przez Niemców dla wypędzanej ludności Warszawy[12].

Po 10 września 1944 roku radzieckie lotnictwo rozpoczęło bombardowanie koszar we wschodniej części ul. Rakowieckiej.

Po upadku powstania Niemcy 3 listopada 1944 roku spalili Archiwum Akt Nowych znajdujące się w gmachu Szkoły Głównej Handlowej. Zniszczeniu uległo 95% zasobów archiwum[13].

Po wojnie

Po II wojnie światowej ul. Rakowiecka okryła się ponurą sławą, przede wszystkim z powodu okrucieństw popełnianych przez komunistów w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej 37. Jednak również niesławny był budynek pod numerem 2A, czyli siedziba Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL (wcześniej Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego), któremu podlegały takie służby jak: Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Urząd Bezpieczeństwa i Służba Bezpieczeństwa, Milicja Obywatelska i Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej. Na przesłuchania do tego budynku byli czasem przewożeni więźniowie z więzienia mokotowskiego lub z aresztu w Pałacu Mostowskich. W części bloków ul. Rakowieckiej mieszkali ubecy, w innych, między Wiśniową a aleją Niepodległości - klawisze (strażnicy więzienni)[14].

W 1950 roku u wschodniego zwieńczenia ulicy Rakowieckiej wybudowano kino, które po krótkim czasie otrzymało nazwę "Moskwa" (przy ul. Puławskiej 19/21). Było to jedno z najbardziej znanych kin Warszawy - w nim w latach 70. organizowano Konfrontacje, w ramach których pokazywano filmy niedopuszczone przez cenzurę do szerokiej dystrybucji w PRL. Światową prasę obiegło zdjęcie transportera opancerzonego SKOT stojącego przed kinem Moskwa 13 grudnia 1981 roku na tle reklamy filmu Czas apokalipsy[15].

1 września 1967 roku zamknięto torowisko tramwajowe pomiędzy ulicą Puławską a aleją Niepodległości, równocześnie uruchomiono nową trasę biegnącą od dotychczasowej pętli przy ulicy Kieleckiej do ulicy św. Andrzeja Boboli (wówczas Karola Chodkiewicza) i dalej na Służewiec[16].

Kino "Moskwa" rozebrano w 1996 roku i rok później wzniesiono w tym miejscu kompleks kinowo-biurowy "Europlex", który obecnie zamyka wschodnią perspektywę ulicy. W budynku tym mieściły się kina należące do sieci Silver Screen i później Multikino (do 2010 roku)[17]. Obecnie budynek zajmują biura i firmy usługowe[18].

W pierwszej dekadzie XXI wieku z ulicy Rakowieckiej na Ursynów przeniosła się Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, opuszczając kompleks budynków przy Rakowieckiej 26/30.

Ważniejsze obiekty

Strona północna:

  • Rakowiecka 2A - siedziba Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • Rakowiecka 2D - siedziba Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych
  • Rakowiecka 4 - siedziba Państwowego Instytutu Geologicznego z Muzeum Geologicznym (zabytek, nr rejestru: 877 z 20 listopada 1974 roku)
  • Rakowiecka 4A - siedziba Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
  • (Aleja Niepodległości 162) - zabytkowe budynki Szkoły Głównej Handlowej: przy ulicy Rakowieckiej znajdują się:
  • Rakowiecka 22B - Budynek "B" (Pawilon Biblioteczny) wybudowany w latach 1927-1930, zabytek na mocy decyzji A-911 z 1 lipca 2008 roku
  • Rakowiecka 24 - Budynek "A" (Pawilon Doświadczalny) wybudowany w latach 1924-1926, zabytek na mocy powyższej decyzji ponadto do zabytków na mocy powyższej decyzji zostały zaliczone:
  • gmach główny, al. Niepodległości 162, z lat 1951-1953
  • dom mieszkalny, ul. Rakowiecka 22, 1951-1953
  • dom mieszkalny, ul. Rakowiecka 22A, 1951-1953
  • dom profesorski, ul. Rakowiecka 22C, 1924-1935
  • stacja metra Pole Mokotowskie pod skrzyżowaniem z al. Niepodległości
  • Rakowiecka 26/30 - dawny kampus Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, obecnie siedziby Prokuratury Krajowej i Krajowej Rady Sądownictwa
  • Rakowiecka 32 - warszawski ośrodek Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego pętla tramwajowa (na wysokości ul. Rakowieckiej 32)
  • Strona południowa:
  • Rakowiecka 7 - opuszczony budynek dawnego hotelu garnizonowego[14]
  • Rakowiecka 19 - przedwojenna willa na rogu ul. Starościńskiej, będąca siedzibą m.in. poselstwa Szwajcarii (1948-1950), ambasady Holandii (1964-1990), ambasady Danii w Polsce (1996-2006) [14], obecnie ambasady Turcji (2017-)
  • Rakowiecka 21 - zabytkowy zespół dawnego Domu Sierot Dziewcząt Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności z roku 1900 (do zabytku zostały zaliczone: sierociniec, stróżówka i budynek gospodarczy, nr rejestru A-821 z 10 września 2008 roku). Dziś mieści się tu Dom Dziecka nr 4[14]
  • Rakowiecka 25/27 - Urząd Dzielnicy Mokotów m. st. Warszawy
  • Rakowiecka 37 - Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów (więzienie mokotowskie)
  • Rakowiecka 41 - modernistyczna kamienica na rogu ul. Asfaltowej. Na jej ścianie znajduje się dziura i ślady rozprysku pocisku, który uderzył w nią w czasie powstania warszawskiego[19]
  • (ul. Kielecka 45) - budynek sprzed 1939, ówcześnie własność Jana Kiepury, od 1953 Szkoła Średnia przy Ambasadzie Rosji
  • Rakowiecka 61 - Sanktuarium św. Andrzeja Boboli, na którego terenie znajduje się również m.in. Papieski Wydział Teologiczny, wzniesiony w 1935 roku.
  • Tablice pamiątkowe przy ul. Rakowieckiej
  • Na budynku stojącym na rogu ul. Puławskiej znajdują się dwie tablice pamiątkowe, związane z tym, że w jednym z mieszkań tej kamienicy mieszkał w latach 1958-1974 Melchior Wańkowicz, a po jego śmierci - jego wnuczka Anna Erdman i jej mąż Tadeusz Walendowski[14]:
  • tablica poświęcona Melchiorowi Wańkowiczowi
  • tablica poświęcona opozycyjnemu salonowi literackiemu prowadzonemu przez małżeństwo pp. Walendowskich. Napis brzmi: "W tym domu w latach 1976-1979 działał opozycyjny salon literacki prowadzony przez Annę Erdman i Tadeusza Walendowskiego, propagujący niezależną kulturę - bywalcy i przyjaciele."
  • Rakowiecka 15/17 - tablica pamiątkowa Tchorka o treści: "Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność ojczyzny. 3 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali przy ul. Rakowieckiej w domu pod nr. 4 15 osób. 4 sierpnia 1944 w domu pod nr. 5 10 osób i pod nr. 15/17 15 osób". Tablica upamiętnia ofiary zbrodni popełnionej przez Niemców w czasie powstania warszawskiego. W dniach 3-4 sierpnia 1944 roku żołnierze Waffen-SS z koszar Stauferkaserne, wsparci przez spieszonych żołnierzy Luftwaffe z koszar przy ul. Puławskiej, przystąpili do pacyfikacji domów przy ulicy Rakowieckiej i na sąsiednich ulicach. W domach przy ul. Rakowieckiej nr 5, 9 i 15 zamordowano wówczas co najmniej 30 Polaków Rakowiecka 28 - tablica o treści: "W pierwszym dniu Powstania Warszawskiego 1944 r. 3 Kompania Szturmowa "Felka" 4 rej. Powstała w 39 r. z I Komp. "Jacka" i przemianowana na Komp. 0-2 "Withala" pułku A.K. "Baszta" zdobyła w śmiałym natarciu budynki S.G.G.W. obsadzone przez Niemców. Zwycięstwo to zostało okupione śmiercią dowódcy por. "Bohusza - Felka" F. Dąbrowskiego oraz kilkunastu powstańców."[20] na murze więzienia mokotowskiego znajdują się tablice: tablica ufundowana przez żołnierzy AK w hołdzie torturowanym i zamęczonym w okresie terroru komunistycznego o treści rozpoczynającej się od słów: "W okresie PRL w więzieniu tym zostali zamordowani" i wymieniająca 283 więźniów politycznych zamordowanych w więzieniu mokotowskim
  • tablica poświęcona Kazimierzowi Pużakowi
  • tablica poświęcona Kazimierzowi Moczarskiemu
  • tablica poświęcona Augustowi Emilowi Fieldorfowi
  • tablica poświęcona Hieronimowi Dekutowskiemu i żołnierzom jego oddziału
  • tablica ku pamięci pomordowanych podczas pacyfikacji więzienia przez oddziały SS 2 sierpnia 1944 roku
  • Rakowiecka 57 - tablica o treści: "W tym domu mieszkała w latach 1936-1939 Krystyna Krahelska "Danuta" (1914-1944). Poetka, żołnierz AK, autorka pieśni . Zginęła 2.VIII 1944 w Powstaniu Warszawskim"[20]
  • Rakowiecka 59A - tablica na ścianie tego budynku upamiętnia odznaczenie w mieszkaniu Danuty Chądzyńskiej 13 lutego 1943 roku przez gen. Stefana Roweckiego "Grota" - Jana Piwnika ps. "Ponury" i Jana Rogowskiego ps. "Czarka" Krzyżami Srebrnymi Orderu Wojennego Virtuti Militari
  • Rakowiecka 61 (od strony ul. Boboli) - tablica pamiątkowa Tchorka o treści: "Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków". Tablica upamiętnia ofiary zbrodni popełnionej przez Niemców w czasie powstania warszawskiego. 2 sierpnia 1944 roku w podziemiach jezuickiego Domu Pisarzy żołnierze SS zamordowali blisko 40 osób - w tym 8 kapłanów i 8 braci Towarzystwa Jezusowego. Ofiary tej zbrodni upamiętnia także tablica innego typu, ustawiona przy ogrodzeniu od strony ul. Rakowieckiej.
  • Pozostałe informacje
  • Ulica Rakowiecka często przez warszawiaków była nazywana "z Moskwy do więzienia", a niektórzy przedłużali ten bieg nazywając ją "z Moskwy przez więzienie do pętli" (tramwajowej). Inna nazwa to "najdłuższa ulica Warszawy" (w związku z tym, że trafiwszy na nią, nie wychodziło się szybko).
  • Przed Muzeum Geologicznym przez wiele lat (do 2011 roku) stała wielka rzeźba mamuta[21].
  • Fasada budynku SGGW przy ul. Rakowieckiej 30 odchyla się od ulicy o 45°, ponieważ w tym miejscu według przedwojennych urbanistów, pod tym kątem z ulicą Rakowiecką miała krzyżować się przecinająca Pole Mokotowskie ulica Uniwersytecka, która nigdy nie powstała.
  • Zobacz też
  • Egzekucje uliczne w Warszawie (1943-1944)
  • Masakra w klasztorze jezuitów przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie
  • Masakra w więzieniu mokotowskim
  • Pacyfikacja Mokotowa
  • Parafia św. Andrzeja Boboli w Warszawie-Mokotowie
  • Park SGGW w Warszawie
  • Zbrodnie niemieckie w powstaniu warszawskim